Dyplomacja kulturalna

Re:Create Europe

European Alliance of Academies uruchomił czteroletni projekt „The Art of Resilience and Resistance: Empowering artists and cultural professionals tackling new challenges in Europe” (tłum. Sztuka odporności i oporu: wzmacnianie artystów i osób działających w kulturze w obliczu nowych wyzwań w Europie), w skrócie zwany Re:Create Europe. Wspierany przez grant wielkoskalowy w ramach programu Unii Europejskiej „Kreatywna Europa”. Projekt będzie realizowany w latach 2026–2029 przez konsorcjum europejskich akademii sztuk i instytucji kultury.

Wyzwania i rozwiązania

Re:Create Europe to nie tylko program wsparcia tworzony przez 10 partnerów, lecz także wyraźna instytucjonalna odpowiedź na rosnącą presję wywieraną na wolność artystyczną i autonomię kultury w całej Europie. Artyści i osoby pracujące w sektorze kultury coraz częściej działają w warunkach kształtowanych przez wojnę i agresję, instrumentalizację polityczną, niepewność ekonomiczną, kryzys klimatyczny oraz kurczącą się przestrzeń obywatelską. W tym kontekście odporność nie może być rozumiana wyłącznie jako zdolność adaptacji, lecz jako odpowiedzialność kulturowa, etyczna i obywatelska.

Poprzez połączenie programów mobilności, formatów edukacyjnych typu blended learning, rezydencji stacjonarnych, mapowania cyfrowego oraz międzynarodowych konferencji, Re:Create Europe ma na celu wzmocnienie pozycji artystów i osób działających w kulturze – w różnych dziedzinach i regionach. Projekt wzmacnia ponadnarodową solidarność, wspiera praktykę artystyczną w warunkach kryzysu oraz sprzyja wymianie między instytucjami, praktykami i aktorami kultury zaangażowanymi w kształtowanie polityk publicznych.

Partnerzy

Dziesięć instytucji partnerskich tworzących Re:Create Europe to:

Od momentu powstania w 2020 roku Europejski Sojusz Akademii [European Alliance of Academies] aktywnie działa na rzecz wolności artystycznej poprzez wydarzenia publiczne, deklaracje solidarności, współpracę artystyczną oraz zaangażowanie w polityki kulturalne. Obecnie Sojusz zrzesza 72 akademie sztuk i instytucje kultury z całej Europy. Re:Create Europe rozwija to wspólne zobowiązanie, przekładając je na długofalową, zorientowaną na praktykę współpracę.

Re:Create Europe wyznacza kolejny ważny etap w działaniach Sojuszu na rzecz obrony warunków, w których możliwe są wolna ekspresja artystyczna, krytyczna refleksja oraz wymiana kulturowa w Europie.

Lata trwania projektu

Re:Create Europe skoncentruje się na czterech corocznych tematach.

W odpowiedzi na te wyzwania, które w różny sposób ograniczają wolność artystyczną, każdy rok projektu poświęcony jest odrębnemu zagadnieniu:

2026: Transformacja polityk kulturalnych
Europa jest kontynentem kształtowanym przez nieustanne zmiany polityczne. Czego możemy nauczyć się z instytucjonalnych i indywidualnych strategii artystycznych służących radzeniu sobie z transformacjami polityk kulturalnych? Chcemy analizować zarówno procesy historyczne, jak i doświadczenia krajów, które już mierzyły się z poważnymi wyzwaniami w sektorze kultury i sztuki, aby wyciągnąć z nich wnioski na przyszłość.

2027: Odbudowa po wojnie i agresji
Ten rok koncentruje się szczególnie na Ukrainie i stawia kluczowe pytania: w jaki sposób instytucje kultury mogą funkcjonować w kraju zagrożonym wojną i agresją? Jak inne państwa mogą wspierać odbudowę społeczną i kulturalną? Czego potrzebują artyści i osoby pracujące w kulturze, aby odbudować swoją praktykę? W tym roku – podobnie jak w pozostałych – poruszane będą również kwestie zdrowia psychicznego w warunkach skrajnego kryzysu.

2028: Zagrożenia ekonomiczne
Sztuka potrzebuje nie tylko wolności, ale także zasobów. W całej Europie obserwujemy cięcia budżetów instytucji kultury i finansowania sztuki, co znacząco wpływa na procesy twórcze. Jakie zmiany w politykach kulturalnych są potrzebne – na poziomie lokalnym i europejskim – aby zapewnić sprawiedliwy i równy dostęp do zasobów?

2029: Zmiany klimatyczne i środowiskowe
Temat ten ma dwojaki charakter: po pierwsze, analizuje wpływ kryzysu klimatycznego na sektor sztuki i kultury – a w konsekwencji także na demokrację. Jak zmiana klimatu przekształca produkcję artystyczną? I odwrotnie – w jaki sposób sektor kultury i sztuki może aktywnie przyczyniać się do budowania bardziej zrównoważonej przyszłości, godząc odpowiedzialność ekologiczną z wolnością twórczą?

Z bardziej praktycznej perspektywy, rok ten bada także zielone praktyki w sektorze kultury: jak możemy przemyśleć metody produkcji i infrastrukturę artystyczną, aby wdrażać rozwiązania zrównoważone? Jakiej wiedzy, narzędzi i zasobów potrzebujemy – i które z nich już istnieją – aby wspierać tę transformację?

Partnerzy