Wyszehradzka Nagroda Literacka

Wyszehradzka Nagroda Literacka to nowy projekt Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego oraz Stowarzyszenia Willa Decjusza, realizowany we współpracy z:

• Czeskim Instytutem Kultury w Pradze,
• Słowackim Centrum Literatury w Bratysławie,
• Muzeum Literatury im. Petőfiego w Budapeszcie.

Nagrodę ustanowiono z okazji 25-lecia Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego  oraz polskiej prezydencji w Grupie V4 i ma na celu nie tylko wyróżnienie wybitnych książek, lecz także wzmocnienie dialogu literackiego pomiędzy krajami regionu oraz promocję literatury Europy Środkowej na świecie.

Laureatów nagrody wybiera się spośród stypendystów Wyszehradzkich Rezydencji Literackich, nagradzając książki, które powstawały podczas rezydencji. Nagrodę otrzymuje czworo twórców, reprezentujących cztery kraje regionu. Laureaci otrzymują 3000€ brutto nagrody, oraz 3000€ dofinansowania na przekład literacki na język angielski, lub niemiecki.

Jury wybiera laureatów dwuetapowo: najpierw dokonuje się selekcji w gronie czterech krajowych jury, składających się z przedstawiciela instytucji oraz co najmniej trzech ekspertów literackich. Następnie, po preselekcji krajowej, zbiera się Główne Jury: co najmniej pięcioosobowe, składające się z przedstawicielstwa Funduszu Wyszehradzkiego, oraz czwórki reprezentującej krajoweinstytucje partnerskie.

To kontynuacja idei obecnej w programie Wyszehradzkich Rezydencji Literackich, który od 2012 roku wspiera pisarki, pisarzy oraz tłumaczki i tłumaczy tworzących w krajach V4.

„Celem Wyszehradzkiej Nagrody Literackiej jest umożliwienie autorom z Czech, Węgier, Słowacji i Polski wyjścia z ich książkami poza granice własnych krajów. Nagroda odzwierciedla moje głębokie przekonanie o sile słów i literackiego dziedzictwa w budowaniu partnerstw oraz wzmacnianiu wzajemnej świadomości. Z okazji 25-lecia Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego z dumą wspieram autorów i pomagam ich twórczości pokonywać bariery językowe dzięki tłumaczeniom. Gratuluję laureatom i wierzę, że ich książki trafią do jeszcze szerszego grona odbiorców.” — Linda Kapustová Helbichová, Dyrektorka Wykonawcza, Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki

Stowarzyszenie Willa Decjusza od lat konsekwentnie wspiera międzynarodową współpracę literacką, prowadząc rezydencje, organizując wydarzenia i budując sieci kontaktów pomiędzy twórcami. Nowa nagroda to naturalne przedłużenie tej misji.

„Wspieranie twórczyń i twórców oraz budowanie mostów pomiędzy środowiskami literackimi Europy Środkowej to nie tylko część naszej codziennej działalności, ale także głęboko zakorzeniona misja Willi Decjusza. Literatura ma moc zbliżania ludzi, rozszerzania horyzontów myślenia i wzmacniania dialogu międzynarodowego. Zaproponowana przeze mnie w 2024 roku Wyszehradzka Nagroda Literacka jest wyrazem tego przekonania – i kolejnym krokiem w promocji naszego regionu na świecie. Chcę, żeby książki ze znakiem Wyszehradzkiej Nagrody były dla czytelników anglo- i niemieckojęzycznych gwarancją jakości języka i oryginalności treści. Dostarczały nie tylko rozrywki, ale też pozwalały lepiej poznać naszą część Europy.” — Dominika Kasprowicz, Dyrektorka Willi Decjusza w Krakowie

Kolejny krok: światowa obecność literatury V4

Nagroda ma realny wpływ na promocję twórczości z regionu: zapewnia zarówno finansowe wsparcie, jak i możliwość dotarcia do nowych odbiorców poprzez tłumaczenia na wiodące języki. Dzięki temu literatura Europy Środkowej staje się bardziej obecna na festiwalach, w księgarniach i w międzynarodowych mediach.

Pierwsza edycja Wyszehradzkiej Nagrody Literackiej to wydarzenie ważne nie tylko dla laureatów, ale także dla całego środowiska literackiego regionu. Nagroda wzmacnia współpracę, promuje różnorodność i potwierdza, że literatura Europy Środkowej ma ogromny potencjał globalny.

To dopiero początek nowego rozdziału we wspólnej historii literatury V4.

International Visegrad Fund, MNMKK – Petőfi Irodalmi Múzeum, Slovenské literárne centrum, Národní institut pro kulturu