23. Edycja

Visegrad Summer School to wyjątkowy program kulturalno-edukacyjny skierowany do studentów, absolwentów, młodych badaczy i dziennikarzy z Czech, Polski, Słowacji i Węgier, a także z Europy Środkowo-Wschodniej oraz Bałkanów Zachodnich. Od 2002 roku jest on corocznie realizowany przez Stowarzyszenie Willa Decjusza – organizację pozarządową i instytucję kultury z siedzibą w Krakowie.

Każdego roku w drodze otwartego naboru wybieranych jest 30 studentów i absolwentów kierunków takich jak politologia, ekonomia, stosunki międzynarodowe, studia europejskie, historia, nauki społeczne, filologia i kulturoznawstwo, a także młodzi badacze, nauczyciele i dziennikarze. Przez 10 dni uczestnicy spotykają się w Willi Decjusza, aby wziąć udział w interdyscyplinarnym programie edukacyjnym łączącym wykłady eksperckie, warsztaty zorientowane na przyszłość oraz wymianę międzykulturową. Każda edycja Visegrad Summer School koncentruje się wokół kluczowego zjawiska kształtującego politykę i stosunki międzynarodowe w regionie.

W 2025 roku 23. edycja Visegrad Summer School odbyła się w dniach 30 czerwca – 9 lipca w Krakowie. Program koncentrował się na temacie Przyszłości rozszerzenia.

Program Visegrad Summer School

Otwarcie i pierwsze dni programu

Program rozpoczął się wykładem przedinauguracyjnym prof. Michała Vašečki, poświęconym koncepcji Europy Środkowej oraz jej znaczeniu we współczesnym świecie. Wydarzenie odbyło się w symbolicznym miejscu – na Strzelnicy Garnizonowej przy ul. Królowej Jadwigi w Krakowie. Profesor przeanalizował aktualne trendy polityczne, przedstawił wyniki badań opinii publicznej w krajach wyszehradzkich (szczególnie w kontekście tożsamości unijnej) oraz osadził dyskusję w szerszym kontekście kulturowym i historycznym.

Oficjalna inauguracja miała miejsce w poniedziałek, 30 czerwca. Zgodnie z tradycją rozpoczęła ją Debata Dyplomatów, która w tym roku upamiętniała 25-lecie Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. Debata zatytułowana „International Visegrad Fund at 25 – A Catalyst for Regional Transformation” zgromadziła przedstawicieli korpusu dyplomatycznego z Polski, Czech, Słowacji i Węgier. Dyskusję moderowała dr Magdalena M. Baran.

Po debacie uczestnicy wysłuchali wykładu inauguracyjnego „Enlargement in a Changing World: Strengthening Europe’s Unity and Resilience”, wygłoszonego przez dr Isabelle Ioannides – ekspertkę w dziedzinie polityki zagranicznej UE, bezpieczeństwa i rozszerzenia. Dzień zakończyła integracyjna gra zespołowa.

Wykłady i dyskusje eksperckie

We wtorek rozpoczął się cykl wykładów eksperckich. Dr Spasimir Domaradzki z Uniwersytetu Warszawskiego omówił perspektywy rozszerzenia UE na Wschód i Południe, analizując zarówno ambicje państw aspirujących, jak i strategiczne cele Unii Europejskiej. Następnie prof. Dominika Kasprowicz, dyrektorka Willi Decjusza, przedstawiła wpływ dezinformacji na proces integracji, odwołując się do analizy polskiego dyskursu publicznego.

Kolejny wykład wygłosił prof. Paweł Kowal, przewodniczący Rady ds. Współpracy z Ukrainą przy Prezesie Rady Ministrów RP. Omówił on aktualne wyzwania i szanse w relacjach polsko-ukraińskich, zwłaszcza w kontekście odbudowy Ukrainy i europejskiej solidarności.

Dzień zakończył się wprowadzającym wykładem do warsztatów Future Literacy, prowadzonym przez Agatę Bisping i Marcina Maciejewskiego, podczas którego uczestnicy zostali zapoznani z zasadami i metodologią badań nad przyszłością (futures studies).

W środę Balázs Jarabik – dyplomata i analityk polityczny – przeanalizował wpływ rosyjskiej agresji na Ukrainę na kraje Partnerstwa Wschodniego. Kolejny wykład, wygłoszony przez Gjergja Murrę, dyrektora Western Balkans Fund, dotyczył roli Bałkanów Zachodnich w przyszłości Unii Europejskiej.

Dr Natasza Styczyńska w wystąpieniu „EU Enlargement Through Balkan Eyes” przedstawiła zróżnicowane perspektywy polityczne, społeczne i gospodarcze regionu. Dr Michal Vit omówił podejście Czech do polityki rozszerzenia UE na Bałkanach.

Refleksje regionalne i perspektywa globalna

W czwartek Giorgi Meladze, wykładowca Ilia State University w Tbilisi, wygłosił wykład pt. „What Went Wrong with the Political Establishment of Georgia?”. Następnie prof. István Zsolt Benczes z Corvinus University w Budapeszcie omówił zjawisko populizmu ekonomicznego w kontekście krajów wyszehradzkich.

Wieczorem odbył się Wieczór Wielokulturowy, podczas którego uczestnicy zaprezentowali swoje kraje – ich kulturę, politykę, kuchnię i historię – tworząc przestrzeń sprzyjającą wzajemnemu poznaniu i wymianie doświadczeń.

W piątek prof. Adnan Huskić z Uniwersytetu w Sarajewie poruszył kwestie wyzwań stojących przed takimi państwami jak Kosowo, Serbia oraz Bośnia i Hercegowina w kontekście rozszerzenia UE. Dr Joseph Abodakpi wygłosił wykład pt. „Rethinking Global Governance: Emerging Powers and Trends”, w którym przedstawił zmieniającą się strukturę globalnego zarządzania oraz rosnącą rolę nowych aktorów – od korporacji po organizacje społeczeństwa obywatelskiego.

Dzień zakończyła wizyta studyjna w Muzeum Galicja, gdzie uczestnicy wzięli udział w warsztacie „Confronting Moral Dilemmas: War and the Holocaust”, prowadzonym przez dr Katarzynę Suszkiewicz. Warsztat stanowił refleksyjne wprowadzenie do sobotniej wizyty w Muzeum Auschwitz, oferując głęboki moment namysłu nad wspólną historią i dziedzictwem Europy.

W niedzielę, 6 lipca, uczestnicy zwiedzili historyczne centrum Krakowa podczas spaceru z przewodniczką Pauliną Skotnicką, która przybliżyła im historie i tajemnice Rynku Głównego oraz Wzgórza Wawelskiego.

Przyszłość rozszerzenia: warsztaty i prezentacje

Drugi tydzień rozpoczął się dwudniowymi warsztatami Future Literacy, podczas których uczestnicy – podzieleni na pięć interdyscyplinarnych grup – analizowali trendy, ryzyka i niepewności związane z przyszłością rozszerzenia UE. Korzystając z metod takich jak mapowanie kontekstu, future wheels oraz kreatywne zadania wizualne, badali wpływ czynników społecznych, technologicznych i politycznych na przyszłość współpracy europejskiej.

Warsztaty miały nie tylko charakter koncepcyjny, lecz także strategiczny. Uczestnicy wypracowywali wspólne wizje, ćwiczyli poruszanie się w warunkach niepewności oraz przygotowywali prezentacje końcowe.

W środę, 9 lipca, w ostatnim dniu programu odbyła się specjalna sesja z prof. Marci Shore – historyczką Europy Środkowo-Wschodniej i profesor Uniwersytetu Yale. Połączyła się ona z uczestnikami online, aby wygłosić wykład pt. „The Task of Central Europe in Our Mutilated World”, po którym odbyła się krótka sesja pytań i odpowiedzi.

Bezpośrednio po nim rozpoczęło się VSS Future Laboratory, podczas którego uczestnicy zaprezentowali efekty pracy grupowej – scenariusze przyszłości, koncepcje oparte na foresighcie oraz odważne idee dotyczące przyszłości rozszerzenia UE. Poruszane tematy obejmowały m.in. przyszłość społeczeństwa obywatelskiego, europejską politykę bezpieczeństwa, modele przywództwa oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji w życiu politycznym.

Dzień – a zarazem cały program – zakończyła ceremonia wręczenia dyplomów, prowadzona przez Aleksandrę Szymańską-Niekłań, koordynatorkę Visegrad Summer School.